به گفته ی استاد مطهری:(اوج مفهوم امامت وبالاترین مرتبه ی آن ولایت است وولایت «به کسرواو»به معنی نصرت ویاری رساندن وبه (فتح واو) یعنی به عهده گرفتن امور،وبه معنی سرپرستی ورهبری نیزبه کار برده می شود.ولی،رهبروسرپرست اصلی خداوند متعال است که خالق هستی است.

هم انسان راآفریده وهم امکانات رشد وکمال اورافراهم نموده است پس پیامبرگرامی اسلام است که ولایت وسرپرستی راازخداوند به ودیعت گرفته تاانسان رارهبری کند،واو راازتاریکی جهل وگمراهی به نور علم وآگاهی هدایت نماید.درمرحله ی بعد،براساس آیه ی شریفه 55 سوره مائده ولایت ازآن مومنین است که درنماز ودرحال رکوع زکات می دهند وبه گفته ی استادمطهری :چون دردستورات اسلامی یک قانون کلی نداریم که کسی درنماز زکات بدهد،پس این دستور شامل حال همه نمی شود،اشاره است به واقعه ای که فقط یک بار وقوع پیداکرده است وشیعه وسنی آن راروایت کرده اند وآن این است که حضرت علی (ع)درحال رکوع انگشتری خودرابه سائلی می بخشد.

بنابراین ولایت ورهبری پس از پیامبر اکرم(ص) به علی (ع) منتقل می شود که البته دراین مورد احادیث فراوان داریم،مانند حدیث «یوم الانذار» حدیث «منزلت » حدیث ولایت و« حدیث غدیر» که مورد قبول شیعه وسنی است ودرکتابهای مختلف هردوبه (فعالیت ذکرشده است وذکر آن دراین مقاله نمی گنجد همچنین براساس احادیث متواتر که درکتابهای سیره وحدیث نقل شده است سرپرستان ورهبران جامعه ی اسلامی پس ازپیامبر (ص) حضرت علی (ع) واولیای پس ازوی (فرزندان حضرت علی (ع) وفاطمه (س) می باشند وحتی دربعضی ازاحادیث نام فردفرد ائمه اطهار (علیه السلام) راازحضرت علی(ع) تاآخرین فرزند حضرت مهدی صاحب الزمان (عج) ذکر نموده اند.

بنابراین به گفته ی آیت الله محمد مهدی شمس الدین «نظام حکومت اسلامی برپایه ی امامت معصوم استوار می باشد واین نظام مشروعیت سیاسی وعملی خود رااززمان بعثت پیامبراکرم (ص) بدست آورده است وتازمان غیبت کبری امام دوازدهم (م ح م د بن الحسن المهدی المنتظر (عج) ادامه یافته است.

ازاین پس،فعلیت شرعی وسیاسی نظام معصوم یاغیبت امام قطع شده وپس ازغیبت کبری زمان« حیات سیاسی » امت آغاز گردیده است ودراعتقاد شیعه،پس ازغیبت کبری برمبانی دیگری چون ولایت فقیه ویا ولایت امت برنفس،استوار است.

براین اساس می توان گفت مرتبه ی دیگر ازولایت ورهبری دراسلام «ولایت فقیه » است که اززمان غیبت آخرین امام معصوم (علیه السلام)وتوسط ایشان وباشرایطی مشخص به عهده ی فقهای دین گذاشته شده است.

آفرینش یک سیستم آموزشی توحیدی است که مدیر ومدبراصلی آن خداوند متعال است وبه تبع آن مدیریت پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد(ص) برکره ی خاکی «نبوت»،مدیریتی است آموزشی وهمچنین امامت وولایت نیزبراین اساس مصادیقی دیگرند برمدیریت آموزش یک مدیر آموزشی دراسلام بایدعالم وآگاه وعمل کننده ی به علم خویش ودارای ایمان واعتقاد درعلم ورفتار وهمواره درحال تزکیه وتهذیب نفس باشد وبالاخره به مفهوم مدیریت آموزش ازنظر اسلام اشاره شد واین نتیجه حاصل گردید که ازمنظر اسلام.مجموعه ی آفرینش (سازمان) همه ی انسانها (اعضای سازمان) خداوند، پیامبران،ائمه ونمایندگان ایشان (مدیر آموزش) وقران ومتون روایی (قانون وبرنامه می باشد).

ولایت فقیه ساختاری مستقل است وباساختار امام معصوم مختلف است هرچند که مشروعیت آن مستمد ازامامت معصوم(علیه السلام) است علیهذا،ساختار ولایت فقیه،حکومت امام معصوم نیست،بلکه حکومت نایب امام است وسلطه ی ولایت فقیه درتصرف اموربه نیابت ازامام وحق اعمال ولایت درآنها،درامور سیاسی وسلطوی وتشکیلاتی است به تعبیری رتبه ی بعد ازولایت ورهبری معصومین (ع) ولایت فقیه است که اززمان غیبت آخرین امام معصوم (ع) توسط ایشان وباشرایطی مشخص به عهده ی فقهای دین گذاشته شده است واین شرایط عبارت است ازخویشتن داری ،نگهبانی ازدین،مخالفت باهوای نفس و اطاعت ازفرمان خداوند.

مدیریت ورهبری دراسلام

اکنون که مفاهیم مدیریت ورهبری ازنظر علم ومدیریت امروز تاحدی روشن شده خوب است مفاهیم مدیریت ورهبری راازنظر اسلام نیزبررسی کنیم.لازم به یادآوری است،تعارض که درزیرمطرح می شود،نظرافرادی است که هرکدام بامراجعه به متون اسلامی ودریافتهایی که ازاسلام داشته اند،تعاریضی ازمدیریت ورهبری دراسلام ارائه داده اند وطبیعی است که هرکدام قسمتی ازواقعیت وحقیقت مدیریت ورهبری دراسلام رامورد نظرقرارداده اند که باتوجه به مجموعه نظرها می توان تصویری نسبتاً درست ازاین نوع مدیریت ترسیم نمود.

استادمرتضی مطهری اسلام شناس معاصر معتقد است :«رهبری ومدیریت خودمستلزم نوعی رشد است،زیرا رهبری درحقیقت عبادت است از،بسیج کردن نیروهای انسانی وبهره برداری صحیح ازاین نیروها»

ودرجایی دیگر می نویسد:«رشد یعنی قدرت مدیریت، وقتی که انسان می خواهد انسانهای دیگر رااداره می کند،یعنی وقتی که موضوع رشد،اداره ی انسانهای دیگرباشدآنرا مدیریت ورهبری می نامیم.

نویسنده ی دیگری معتقد است :مدیریت اسلامی عبارتست ازایجاد هماهنگی دراجزای یک نظام وفراهم آوردن زمینه ی رشد،مطابق قرآن وسنت و سیره ی معصومین(علیه السلام)جهت سیر انسانهابه سوی الله

درمدیریت اسلامی باید به مساله خدامحوری توجه نموده واین که مدیریت امانتی است الهی نزدافرادی که برای نگهداری این امانت به اندازه ی کافی صلاحیت داشته باشند اساس این نو ع مدیریت ورهبری.قرآن ،سیره معصومین (علیه السلام) پیامبراکرم وحضرت امیرالمومنین (ع) می باشد.

مهمترین کاروعمل مدیریت ورهبری یعنی هدف اصلی ، رشد وهدایت انسانهاست جهت وغایت این رشد وکمال سیر الی الله است.

نگرش برمدیریت آموزشی دراسلام

مفهوم مدیریت آموزشی

«مدیریت آموزشی عبارت است از:به کاربردن تکنیکهاوروشهای اداری درسازمانهای تربیتی ،بادرنظرگرفتن هدفها وسیاستهای کلی تعلیم وتربیت به تعبیری دیگر مدیریت آموزشی عبارت است از: مدیریت آن بخش ازفعالیتهای سازمانهای آموزشی که مستقیماً باامر آموزش وپرورش ویادگیری مرتبط است ازجمله فعالیتهای مربوط به برنامه های آموزشی،مواد ومحتوای دروس،روشها،وسایل آموزشی،امورمعلمان ودانش آموزان

باتوجه به نظرها ودیدگاههای مختلف می توان گفت:

عمده ترین بخش ازفعالیتهای آموزش درسازمانهای آموزشی (مدارس) انجام می گیردهرسازمانی که مجموعه ی فعالیتهایش درجهت امورمربوط به تعلیم وتربیت انجام شود،سازمان آموزش است ومدیریت چنین سازمانی مدیریت آموزشی به حساب می آید

تولیدوبازده درسازمانهای آموزشی انسان رشدیافته است

درچنین مدیریتی،باتوجه به ساختار پیچیده ومبتنی بروجود انسان ،مدیریت ورهبری باید باهم توام باشد.

مهمترین هدف مدیریت آموزشی

مهمترین هدف مدیریت آموزشی به کارگیری مجموعه ی امکانات موجود درسازمان وجامعه ،درجهت تعلیم وتربیت انسان است.

هدفهای تعلیم وتربیت وکلاً ماهیت وفلسفه ی وجودی اودرمکاتب ودیدگاههای مختلف ،بسیار متفاوت وحتی ممکن است متضاد باشد که فعلاً مورد نظرنیست آنچه فعلاً دربحث مادنبال می شود.شناخت مهمترین هدف مدیریت آموزشی است بایک بازنگری دقیق درتعاریف مطرح شده ،درمی یابیم که مهمترین وروشن ترین هدف ازمدیریت آموزشی دراکثر قریب به اتفاق تعاریف ،آموزش وپرورش یابه عبارتی «تعلیم وتربیت انسانها» است.

مفهوم وجایگاه آموزش ازنگاه اسلام

درمتون اسلامی کلمه ی تعلیم معادل آموزش است

تعلیم درلغت به معنای آموختن – دانش آموختن- یاددادن که معمولاً همراه با تعلم به کار می رود وتعلیم وتعلم به معنای یاد دادن و یادگرفتن می باشد اماتعلیم به عنوان یک فرایند تربیتی،یعنی درفراهم کردن زمینه ها وعوامل برای اینکه متعلم دانشی رافراگیرد یعنی کوششی است که معلم باید درسایه ی آن شوق وتمایل به علم وفراگیری واهتمام به آن رادر شاگردان زنده وبیدارسازد علم ازعبادت بسیاربرتر وبالاتر از«قلیل العلم خیر من کثیر العباد» آموزش هدف والای خلقت است.

به عنوان امری عبادی وکاری مقدس موردتوجه قرارمی گیرد وحرکت وتلاش برای کسب آن،به منزله ی جهاد ومهاجرت درراه خداست.همچنین گفته شد آموزش دراسلام باید باعمل وعینیت بخشیدن به علم والزاماً باتزکیه وتهذیب نفس همراه باشد وگرنه واجدارزش نخواهد بود.

آفرینش یک سیستم آموزشی توحیدی است که مدیر ومدبراصلی آن خداوند متعال است وبه تبع آن مدیریت پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد(ص) برکره ی خاکی «نبوت»،مدیریتی است آموزشی وهمچنین امامت وولایت نیزبراین اساس مصادیقی دیگرند برمدیریت آموزش یک مدیر آموزشی دراسلام بایدعالم وآگاه وعمل کننده ی به علم خویش ودارای ایمان واعتقاد درعلم ورفتار وهمواره درحال تزکیه وتهذیب نفس باشد وبالاخره به مفهوم مدیریت آموزش ازنظر اسلام اشاره شد واین نتیجه حاصل گردید که ازمنظر اسلام.مجموعه ی آفرینش (سازمان) همه ی انسانها (اعضای سازمان) خداوند، پیامبران،ائمه ونمایندگان ایشان (مدیر آموزش) وقران ومتون روایی (قانون وبرنامه می باشد).

خلاصه

مدیریت دراسلام رامی توان در2 بخش مدیریت اسلامی ومدیریت مسلمانان موردمطالعه قرارداد.مدیریت اسلامی ،مدیریتی است که توسط پیامبراکرم(ص) وسایه معصومین(ع) دقیقاً براساس فرامین الهی ودرک ودریافت کامل ازاین فرامین انجام گرفته است

مدیریت مسلمانان، مدیریتی است که توسط حاکمان ومدیران مسلمان غیرمعصوم درطول تاریخ اسلام جریان داشته است منابع نظری عبارتند ازقرآن وحدیث که مکمل ومفسر یکدیگرند،ومنابع عملی عبارتند ازسیره ی پیامبر گرامی اسلام وسایر معصومین (ع) که دردودوره ی مقاومت وحکومت قابل بررسی است.

منابع شناخت مدیریت مسلمانان نیز عبارت است ازتاریخ وتحقیقات سیاسی پیرامون شیوه های مدیریت مدیران مسلمان که مسلمان بودن آنان نشات می گرفته ویابه علت تظاهر به مسلمانی وجلب نظرمردم وبراساس سنت پیامبراکرم(ص) وسایر معصومین(ع) انجام می داده اند.دراین زمینه،حرکتهای انجام شده دردوره های مختلف تاریخ اسلام باید مورد مطالعه قرارگیرد.

مدیریت معمولاً باسازمان وقدرت قانونی ومقررات سازمانی توام است وهدف های سازمان رادنبال می کند امارهبری باگروههای انسانی وجاذبه نفوذ شخصیت رهبر توام است وپیروی ازرهبری براساس انگیزه های روانی است.